Прекинот на огнот постигнат со посредство на американскиот претседател Доналд Трамп меѓу Иран и Израел се чини дека се почитува од двете страни, еден ден откако двете земји сигнализираа дека нивната воздушна војна завршила, барем засега, пренесува Ројтерс
Секоја страна прогласи победа по 12 дена војна, на која САД се придружија со воздушни напади во поддршка на Израел за уништување на иранските објекти за збогатување со ураниум.
Пратеникот на Трамп за Блискиот Исток, Стив Виткоф, изјави дека разговорите меѓу САД и Иран се „ветувачки“ и дека Вашингтон се надева на долгорочен мировен договор.
„Веќе разговараме едни со други, не само директно, туку и преку соговорници“, рече Виткоф во интервју за емисијата „The Ingraham Angle“ на Фокс њуз. „Се надеваме дека можеме да имаме долгорочен мировен договор што ќе го воскресне Иран.“
Израелската бомбардирачка кампања, започната со ненадеен напад на 13 јуни, го збриша врвниот ешалон на военото раководство на Иран, ги уби неговите водечки нуклеарни научници и ги таргетираше нуклеарните локации и ракети. Иран одговори со ракети кои за прв пат во голем број ја пробија одбраната на Израел.
Иранските власти соопштија дека 610 лица биле убиени, а речиси 5.000 повредени во Иран, каде што обемот на штетата не можел независно да се потврди поради строгите ограничувања за медиумите. Дваесет и осум лица биле убиени во Израел.
Соединетите Американски Држави се придружија два дена пред крајот на војната, со фрлање огромни бомби за уништување бункери врз нуклеарни објекти, вклучувајќи ги и најчувствителните закопани под планина.
Трамп рече дека ја „укишале“ нуклеарната програма на Иран, со што му било невозможно на Иран да направи атомска бомба, ефикасно отстранувајќи го главното прашање на спор во разговорите. Иран отсекогаш негирал дека се стреми кон нуклеарно оружје.
Но, постоеше неизвесност околу степенот до кој нуклеарната програма на Иран всушност била оштетена. Првичниот извештај на Агенцијата за одбранбено разузнавање на владата на САД сугерираше дека штетата можеби била помалку сериозна отколку што сугерираше Трамп, според три лица запознаени со ова прашање.
Еден од изворите рече дека залихите на збогатен ураниум на Иран не се елиминирани, а неговата нуклеарна програма можеби е вратена само еден или два месеци назад. Белата куќа рече дека проценката на разузнавањето е „тотално погрешна“.
Државниот секретар Марко Рубио за Политико изјави: „Суштината е дека тие се многу подалеку од нуклеарно оружје денес отколку што беа пред претседателот да преземе оваа смела акција“.
Иранскиот парламент во среда одобри закон за суспендирање на соработката со нуклеарното надзорно тело на ОН, МААЕ, објави државниот новински медиум Nournews, додавајќи дека таков потег ќе бара одобрение од највисокото тело за безбедност.
Соработката со МААЕ е услов според договорот за неширење на нуклеарно оружје што му дава на Иран пристап до нуклеарна технологија сè додека се воздржува од развој на оружје.
Сепак, претседавањето со брзото завршување на војната по забавувањето на нуклеарната програма на Иран – загриженост за Западот со децении – му дава можност на Трамп да ужива во очигледен успех пред другите западни лидери на самитот на НАТО во Хаг.
Часови откако Трамп го објави прекинот на огнот, тој ја презеде заслугата за неговото зачувување, наредувајќи му на Израел да ги запре понатамошните напади со своите авиони веќе во лет. Тој употреби непристојност во живо на телевизија за да каже дека непријателите се бореле толку долго што не знаеле што прават.
Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху рече дека војната ја отстранила нуклеарната закана против Израел и дека е решен да го спречи секој обид на Техеран да ја оживее својата програма за оружје.
„Отстранивме две непосредни егзистенцијални закани за нас: заканата од нуклеарно уништување и заканата од уништување од 20.000 балистички ракети“, рече тој.
Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан рече дека неговата земја успешно ја завршила војната во она што го нарече „голема победа“.
Пезешкијан, исто така, му рекол на саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман дека Техеран е подготвен да ги реши разликите со САД, според официјалната новинска агенција ИРНА.
За време на војната, и Нетанјаху и Трамп јавно сугерираа дека таа би можела да заврши со соборување на целиот систем на клерикално владеење на Иран доколку неговите лидери не попуштат. Израел нападна места идентификувани со иранска внатрешна репресија, вклучувајќи го и затворот Евин во Техеран, каде што се сместени политички затвореници.
Но, по прекинот на огнот, Трамп рече дека не сака да види „промена на режимот“ во Иран, што, според него, ќе донесе хаос во време кога сака ситуацијата да се смири.
Војната ги забрза чекорите во Иран за избор на наследник на 86-годишниот врховен лидер Али Хамнеи, при што Хасан Хомеини, истакнат реформистички внук на таткото на револуцијата, се појави како еден од фаворитите, според пет извори, избор што се смета за помирувачки дома и во странство.
Иранските власти брзо реагираа за да ја демонстрираат својата контрола по војната во која беше откриено дека Израел имал длабоки разузнавачки информации за локацијата на иранските лидери и очигледно имал агенти кои дејствувале низ целата земја.
Иран во среда погуби тројца мажи, осудени за соработка со израелската шпионска агенција Мосад и шверц на опрема што се користела во атентат, објави новинската агенција Мизан на иранското судство.
Иран уапси 700 лица обвинети за врски со Израел за време на 12-дневниот конфликт, објави во среда државната агенција „Нурњуз“.
