Загадениот воздух годишно убива околу 2 800 граѓани на земјава, а жителите на Скопје и Тетово се изложени на значително повисоки нивоа на токсични ПМ 2,5 честички, во споредба со граѓаните во земјите од Западна Европа.
Ова денеска го кажа директорот на Светска банка за Косово и Северна Македонија, Масимилијано Паолучи, на конференцијата во Скопје за квалитетот на воздухот.
И покрај напредокот од 1990-тите, загадувањето на воздухот во земјава е сè уште високо, рече тој, нагласувајќи дека здравиот воздух е од клучно значење за одржливиот развој.
Првиот вицепремиер и министер за животна средина и просторно планирање, Изет Меџити, кој се обрати на конференцијата, рече дека според него, првиот фактор за лошата состојба со амбиенталниот воздух е тоа што домаќинствата и индустријата сѐ уште користат неквалитетно дрво и други извори за греење, посебно во зимската сезона.
„Тука е и урбаниот транспорт и ред други причини. Ние веќе усвоивме и работиме на конкретна програма каде што освен гасификацијата, предвидени се и когенеративни гасни системи, исто така планираме да ги субвенционираме да се враќаат граѓаните на централното греење, посебно во урбаните средини каде што има. Во однос на гасификацијата, мислам дека тоа е едно од решенијата што граѓаните ќе ги пренасочи кон помалку штетни или нештетни средства за греење во текот на сезонава. Исто и во однос на урбаниот транспорт како што почнавме со електричните автобуси… Работиме, исто така, и на други иницијативи и проекти. Значи, посветени сме сите можности да ги искористиме за да дојдеме до почист воздух“,рече Меџити.
Инаку, првиот вицепремиер и министер за животна средина и просторно планирање на 16 декември ја претстави новата Планска програма за почист воздух 2024–2030 година, чија цел, како што кажа тогаш, е среднорочно и долгорочно решавање на проблемот со загадувањето на воздухот во Северна Македонија.
Од денешната конференција за квалитетот на воздухот што се одржа во Скопје / Фото: Принтскрин
Професорот на Машинскиот факултет – Скопје, појасни дека програмата е изготвена врз база на долгорочни истражувања, најавувајќи построги и правични инспекциски контроли за сите индустриски капацитети.
Досега, како што рече тој, се случуваше загадувачите да си го вперуваат простот едни кон други, односно домаќинствата да кажуваат дека загадува индустријата, таа да го обвинува транспортот, а транспортот некој трет. Со новата програма, вели тој, се опфатени сите загадувачи во урбаните средини во Македонија.
„Дополнително, планираме строга и правична инспекциска контрола за сите индустриски капацитети во државата, така што емисиите ќе бидат јавни и сите ќе бидеме сигурни дека тоа што се емитува е сигурно на европски ранг. Како што во 1963 година формиравме силни научни институции, кога имавме проблем со земјотресот, сега сакаме да ги поддржиме научните институции да се занимаваат со истражување за чистење на воздухот или за незагадување на воздухот и таква програма сме предвиделе“,додаде Димитровски.
Вицепремиерот Меџити, одговарајќи на новинарско прашање, рече дека инспекторите се веќе на терен и има казни, но, додаде дека има потреба од зголемување на нивниот број за да може да се опфати целата држава.
