Тројца бугарски државјани се прогласени за виновни за шпионирање за Русија, а операцијата за шпионажа била извршена од гостилница во градот Грејт Јармут во источна Англија.
Станува збор за лаборантката Катарина Иванова (43), козметичарката Вања Габерова (30) и молерот Тихомир Иванчев (39). Групата го добила прекарот „Малите“, по ликовите од цртаниот филм Despicable Me.
Двете жени биле во врска со Бизер Џамбазов (43), кој работел како доставувач на медицински материјали и ги водел операциите на теренот на шпионскиот синџир. Шпионската мрежа била предводена од Орлин Русев (46), поранешен банкар кој ја водел шпионската операција од куќа со 33 соби во Грејт Јармут.
Контактот на шпионската мрежа во Москва бил Австриецот Јан Марсалек (44), поранешен главен оперативен директор на големата финансиска и технолошка компанија Wirecard, која пропаднала во 2020 година поради наводите за измама од 1,6 милијарди фунти.
Сите обвинети се бугарски државјани со статус на редовен престој во Обединетото Кралство според правилата на ЕУ, по долги години живеење во земјата.
Русев и Џамбазов се изјасниле за виновни за обвиненијата за шпионажа, додека другите тројца ги негирале обвиненијата. Марсалек е баран од германските власти, а тој побегнал во Русија, од каде наводно водел шпионска мрежа.
Шпионската мрежа, која функционирала на глобално ниво помеѓу август 2020 и февруари 2023 година, е откриена по апсењето на Русев и Џамбазов во февруари 2023 година, што резултира со откривање на повеќе од 80.000 пораки на апликацијата Телеграм.
Дуото ги користело имињата на актери од филмовите за боречки вештини – Русев бил Џеки Чен, а Џамбазов бил Жан Клод Ван Дам или Лудиот Макс.
Скај њуз пишува дека користеле „софистицирана методологија“, вклучувајќи напредна технологија и лажни идентитети, за да соберат информации и слики, кои потоа ги претвориле во детални извештаи и ги испратиле во Москва.
Една од задачите на шпионската мрежа била да собира информации за дисиденти и истакнати поединци кои биле од интерес за Русија.
Меѓу метите бил и новинарот Кристо Грозев, кој работел за британската истражувачка платформа Bellingcat и кој ги идентификувал агентите обвинети за труењето на двојниот агент Сергеј Скрипал со Новичок во Солсбери во март 2018 година. Марсалек рече дека Владимир Путин „сериозно го мрази“ Грозев и размислувал да го убие со чекан.
Шпионската мрежа вршела надзор во Најтсбриџ и Кенсингтон, Лондон, па дури и размислувале да користат дрон за да прскаат со свинска крв врз амбасадата на Казахстан како дел од лажен протест.
Една од извршените операции вклучувала ставање налепници во Виена и Берлин со цел да се дискредитира Украина, вклучително и екстремно десничарски пораки за Еврејскиот музеј.
„Со собирање информации и предавање на руската држава, обвинетите несомнено ставија во опасност многу животи“, рече обвинителката Алисон Морган.
Британскиот заменик-советник за национална безбедност Метју Колинс на судењето изјави дека Русите се обиделе да ги „аутсорсираат“ нивните тајни операции за да ја вратат основата во Велика Британија, откако ги протерале шпионите за труењето на Сергеј Скрипал.
Во една порака, Марсалек и напиша на Русев: „Успешна операција на британско тло би била неверојатна по онаа со Скрипал“.
Партнерот на Русев платил 220.000 фунти за гостинската куќа Хајди во Принс Роуд, во близина на морскиот брег во Грејт Јармут. Тој рече дека станува Кју, ликот од филмовите за Џејмс Бонд, и го нарече гостинскиот дом негов магацин на Индијана Џонс.
Кога полицијата упаднала во гостинската куќа како дел од операцијата наречена Skirp, пронашла голема количина техничка опрема, вклучувајќи 495 SIM-картички, 221 мобилен телефон, 258 хард дискови, 55 уреди за снимање видео, 33 аудио уреди, 16 радија и 11 дронови.
На полицијата ѝ биле потребни осум дена да го претресе објектот, кој бил преполн со опрема за електронски надзор, вклучувајќи и рекордер од 120.000 фунти наменет за полициска употреба.
Голем дел од опремата била пренослива технологија за видео и аудио снимање, како што се часовници, пенкала, вратоврски, очила за сонце, запалки, привезоци и накит.
Пронајдени се и 91 банкарска картичка на имиња на 17 лица и 75 патни исправи и документи за идентификација на имиња на 55 лица. „Ова е една од најголемите истраги за шпионажа во последните 20 години“, рече командантот Доминик Марфи, шеф на единицата SO15 на Скотланд Јард одговорна за заканите кон државата.
„Ова беше речиси индустриска шпионажа во корист на руското разузнавање, а многу од нивните активности одат во суштината на слободите и националната безбедност што ние сакаме да ги заштитиме овде во Обединетото Кралство“, рече Марфи.
На обвинетите им е одреден притвор до изрекување на пресудата, која е закажано за 7-ми и 12-ти мај.
