Експертите сметаат дека инвестицијата во Чебрен со помош на британскиот заем би претставувала значаен чекор напред. Ова би било најразумно, бидејќи на тој начин ќе се достигне извесен степен на енергетска независност.
Брзата пруга од Коридорот 10 е исто така од голема важност, иако постојат сомнежи за нејзиниот придонес кон динамизирање на економскиот раст. Сепак, ако не ја реализираме, ризикуваме да бидеме заобиколени, а оваа задача би ја презела друга држава, како Албанија или Србија.
Академик Таки Фити денеска изјави дека каматните стапки за проектите сè уште не се познати, но се очекува да бидат поповолни поради поддршката од британската банка.
Тој истакна дека треба внимателно да се разгледа колку средства ќе се инвестираат и каков е капацитетот на македонската економија да ги апсорбира тие средства: “Не знаеме какви ќе бидат каматите и кои проекти ќе бидат прифатени, кои ќе почнат да се реализираат, тоа е многу битно.”
Сега велиме, нема да се зголеми јавниот долг зашто ќе имаме зголемена динамика на раст на БДП, но тоа е неизвесно, дали ќе успееме во наредните години да се развиваме со стапка од 4,7 отсто колку што вели Владата или пет отсто.” Доколку економскиот раст го следи предвидениот тренд, учеството на јавниот долг во БДП ќе се намали, и покрај неговиот квантитативен раст. Меѓутоа, ако стапките на развој останат на 2,5-3 отсто, тоа може значително да влијае на висината на јавниот долг.
Повторно потенцирајќи ја потребата од претпазливост при инвестирање на средствата, Фити објасни дека е од клучно значење да се процени капацитетот на македонската економија за апсорпција. “Замислете, една милијарда евра наеднаш да се пуштат, веднаш ќе „буфне“ инфлација во земјата.”
Не е тоа така едноставно, но верувам, ова ќе има своја динамика, Владата и Народната банка ќе водат сметка за тоа. Уште до крај не ги знаеме условите.”
“Моја оценка е дека најпаметна инвестиција тука ќе биде онаа поврзана со Чебрен. Ако со овој проект успееме да го исфинансираме Чебрен, сме завршиле голема работа.” Фити очекува најголеми ефекти од Чебрен, бидејќи тоа ќе овозможи одреден степен на енергетска независност. “Ние даваме огромни пари за увоз на струја секоја година, перманентно, а знаете дека цената на енергијата со тек на време расте. Еве, сега, со новите судири, ќе порасне и цената на нафтата што ќе се одрази и врз сите други енергенси”, објасни Фити.
Одговарајќи на новинарско прашање по тркалезната маса на тема „Зелен раст – посебен осврт врз Северна Македонија“ што ја организира МАНУ, професорот напомена дека вкупната инфраструктура секако придоенсува за растот.
“За пругата има големи дилеми, во која мера и колку тоа може да придонесе за динамизирање на растот.”
“Самиот факт што овие средства полека ќе влегуваат во економијата, ќе ја раздвижуваат, ќе ја зголемуваат агрегатната побарувачка, но јас немам посебно информации дали и кога ќе се гради, кога ќе почне. Тоа е многу битно за да дадеме некаква оценка. Не знаеме каматни стапки, сега излезе дека сме упатени да бараме кредити од низа комерцијални банки и меѓународни финансиски институции.”
Конечната каматна стапка ќе зависи од преговорите и кредитниот рејтинг на земјата, но поради поддршката од британската банка, се очекуваат пониски каматни стапки. “Како ќе се одрази тоа врз јавниот долг е друго прашање”, потенцираше академик Фити.
