Со години, НАСА следи необична аномалија во магнетното поле на Земјата – огромна област со слаб магнетен интензитет што се протега низ небото помеѓу Јужна Америка и југозападна Африка.
Овој растечки феномен, наречен Јужноатлантска аномалија (JAA), со децении ги интригира и загрижува научниците, особено истражувачите од НАСА, чии сателити и вселенски летала се особено изложени на ризик, пишува Science Alert.
Јужноатлантската аномалија е опишана од НАСА како „вдлабнатина“ во магнетното поле на Земјата или еден вид „дупка во вселената“. Иако најчесто не влијае на животот на Земјата, таа претставува сериозна закана за вселенските летала во орбитата, вклучувајќи ја и Меѓународната вселенска станица, кои минуваат директно низ неа. Внатре во аномалијата, ослабеното магнетно поле не обезбедува доволна заштита од фотони со висока енергија од Сонцето.
Тие фотони можат да предизвикаат кратки споеви и дефекти во чувствителната сателитска технологија. Иако најчестите последици се мали технички проблеми, постои ризик од значително губење на податоци или дури и трајно оштетување на клучните компоненти. Поради ова, операторите се принудени рутински да ги исклучуваат системите на вселенските летала пред да влезат во зоната на аномалија.
Што предизвикува слабеење на полето?
Следењето на јужноатлантската аномалија ѝ помага на НАСА да ги намали ризиците што може да ги предизвика, но исто така им дава можност на научниците подобро да го проучат овој сложен природен феномен. „Магнетното поле на Земјата е всушност комбинација од многу различни извори“, објасни геофизичарот Тери Сабака од Центарот Годард на НАСА. Главен извор на тоа поле е движењето на стопено железо во надворешното јадро на Земјата, како огромен подземен океан.
Но тоа движење не создава униформно магнетно поле. Научниците веруваат дека огромна маса од густа карпа, која се наоѓа околу 2900 километри под Африка, се меша во ова. Таа карпа, позната како Голема Африканска Провинција со Ниско Смолкнување, веројатно го нарушува формирањето на магнетното поле и придонесува за негово слабеење. Покрај тоа, наклонот на магнетната оска на Земјата има дополнително влијание.
Иако многу детали сè уште не се целосно јасни, научниците постојано откриваат нови информации. Така, во 2016 година беше откриено дека аномалијата полека се движи, а во 2020 година, истражувачите открија уште поинтересна работа: JAA се чини дека се дели на два дела. Секој од нив има свој центар каде што магнетното поле е најслабо.
Што точно значи ова за иднината останува непознато. Сепак, постојат докази дека аномалијата не е нов феномен. Една студија сугерира дека ова е повторувачки магнетен настан кој влијае на Земјата во последните 11 милиони години. Ако е вистина, тоа би можело да значи дека JAA не е претходник на целосен пресврт на магнетните полови на Земјата, настан што се случува на секои неколку стотици илјади години.
Очигледно, остануваат многу прашања, но со оглед на динамиката на оваа масивна магнетна необичност, охрабрувачки е да се знае дека најмоќната вселенска агенција во светот внимателно го следи. „Иако JAA се движи бавно, таа претрпува промени во морфологијата, па затоа е важно да продолжиме да го набљудуваме преку континуирани мисии“, рече Сабака. „Ни помага да правиме модели и предвидувања“, додаде тој.
